Naime, prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje, u 2025. godini prikupljeno je 595,6 miliona KM prihoda po osnovu akciza na naftu i naftne derivate. Ako se uzme u obzir da Republici Srpskoj pripada 34% od ovog iznosa, to je 202 miliona KM godišnje, odnosno u prosjeku 16,8 miliona KM mjesečno.
Prethodnih dana bili smo svjedoci prepucavanja Ministarstva trgovine i turizma Srpske sa Brankom Blanušom, predsjednikom SDS-a.
Sve je počelo kada je Blanuša ponovo apelovao na delegate SNSD-a u Domu naroda PS BiH da zaštite egzistenciju građana i omoguće privremeno zamrzavanje akciza.
– Imamo najniže plate u regionu i najskuplje gorivo. Nije nikakva pomoć to što se na benzinskim pumpama vraća 10 feninga po litri, jer država od građana uzme 30 feninga akciza i još PDV na taj iznos, što znači da po litri dizela izdvojimo 35 feninga. Uzmu 35 feninga, vrate 10 i kažu da su pomogli. Zamrzavanjem akciza, na rezervoar od 40 litara dizela cijena bi bila manja za 14 KM. Nije pomoć nego ponižavanje građana to što umjesto 14 KM vrate 4 KM – naveo je Blanuša.
Iz Ministarstva su ga „demantovali“ i naveli da je propisano da se akciza na naftne derivate plaća po litru, i to za dizel gorivo i ostala gasna ulja u iznosu od 0,30 KM po litru.
– Navedeni iznos akcize ne pripada u cijelosti Republici Srpskoj, već se raspoređuje između Republike Srpske i FBiH, u skladu sa koeficijentima koji se utvrđuju na kvartalnom ili mjesečnom nivou. Prema važećim raspodjelama, Republici Srpskoj pripada 34% od tog iznosa, odnosno 0,10 KM po litru – naveli su u saopštenju, izostavljajući podatak da Srpska dobija 34% akciza na gorivo prodano na teritoriji cijele Bosne i Hercegovine, a ne samo na teritoriji Republike Srpske.
Ekonomista Predrag Mlinarević objasnio je da se prihodi od akciza dijele kroz sistem raspodjele svih indirektnih poreza, na način da se, prema utvrđenim koeficijentima, jedan dio raspoređuje Republici Srpskoj, drugi Federaciji BiH, a treći Brčko distriktu. Ti koeficijenti se naknadno koriguju na osnovu podataka o stvarno ostvarenoj krajnjoj potrošnji, nakon čega se vrši takozvano poravnanje među entitetima ukoliko je neko u prethodnom periodu dobio manje u odnosu na stvarnu potrošnju.
– Dakle, sva sredstva od akciza prikupljaju se na jedinstven račun, a zatim se raspoređuju entitetima. Prema važećim koeficijentima, koji se privremeno utvrđuju i usvajaju na period od oko šest mjeseci, Republici Srpskoj pripada oko 34%, ali od ukupno prikupljenih akciza u Bosni i Hercegovini, ne samo od onih prikupljenih na teritoriji Republike Srpske – naveo je Mlinarević.
On je istakao da pored akciza, cijenu goriva dodatno opterećuju i putarine – oko 15 feninga za održavanje puteva i 25 feninga za izgradnju autoputeva, što ukupno iznosi oko 40 feninga po litru, a na to se obračunava i PDV od 17%.
– Suštinski, svi ti nameti značajno utiču na cijenu goriva. Kada se ide sa nekom vrstom relaksacije, to se može razmatrati, ali je to prilično kompleksno – snižavanje tih drugih nameta za određeni ograničeni period ako bi se željela ublažiti cijena ili uvesti sistem povrata, ali koji bi podrazumijevao i praćenje uticaja rasta cijena nafte i naftnih derivata na životni standard pojedinca – istakao je Mlinarević.
Šta sve ulazi u cijenu goriva i koliko je značajno odricanje od 10 feninga po litru goriva najbolje ilustruje podatak da na cijenu dizela od 3,50 KM po litru država kroz razne poreze i dažbine uzima više od trećine – tačnije 1,21 KM.
Dakle, ako sipate 50 litara dizela, to ćete platiti 175 KM, od čega državi ide 60,5 KM.
Kada platite litar goriva, plaćate i jednu zavisnu i dvije fiksne stavke:
PDV (17%): na cijenu od 3,50 KM porez na dodatu vrijednost (PDV) iznosi oko 0,51 KM.
Akcize: fiksni namet koji država naplaćuje po litru iznosi prosječno 0,30 KM.
Putarine: za održavanje puteva i izgradnju auto-puteva iz svakog litra se izdvaja dodatnih 0,40 KM.
Srpskainfo
