Novi visoki predstavnik iz reda Malteških vitezova – šta to znači?
Nakon pet godina mandata Kristijana Šmita, sve su glasnije informacije da bi novi visoki predstavnik u BiH mogao postati italijanski diplomata Antonio Zanardi Lendi, aktuelni ambasador Suverenog viteškog malteškog reda. Sama ta mogućnost otvorila je brojna pitanja – ne samo politička, nego i simbolička i geopolitička.
Jer, prvi put se u sam vrh međunarodne uprave nad BiH dovodi ime povezano sa jednom od najstarijih i najmističnijih institucija zapadne civilizacije – Malteškim viteškim redom.
Ko su zapravo Malteški vitezovi?
Suvereni malteški viteški red nastao je još u vrijeme krstaških ratova u Jerusalimu, a kroz istoriju je bio poznat kao vojni, vjerski i diplomatski red katoličkog svijeta. Danas više nema vojnu funkciju, ali i dalje posjeduje sopstveni međunarodni status, diplomatske odnose sa više od 100 država, diplomatske pasoše, ambasade i ogromnu mrežu političkih, humanitarnih i finansijskih veza.
Formalno nema teritoriju osim sjedišta u Rimu, ali funkcioniše kao svojevrsni „suvereni entitet“ unutar međunarodnog sistema.
Upravo zbog toga ime Malteških vitezova uvijek izaziva dodatnu pažnju u geopolitičkim analizama.
Zašto je to važno za BiH?
Sama činjenica da se kao potencijalni visoki predstavnik pojavljuje diplomata povezan sa Malteškim redom govori da Zapad prema BiH više ne pristupa samo birokratski ili administrativno.
BiH se očigledno ponovo posmatra kao geopolitički osjetljiv prostor, zona civilizacijskog dodira i prostor dugoročnog strateškog interesa.
Drugim riječima, BiH više nije samo „postdejtonsko pitanje“, nego dio mnogo šireg globalnog preslagivanja.
Simbolika izbora
Izbor diplomate iz italijanskog i katoličkog diplomatskog miljea mogao bi imati više poruka.
Prva je pokušaj da se OHR predstavi manje njemačkim i birokratskim, a više diplomatskim i mediteranskim projektom.
Druga je moguće približavanje Vatikana i katoličkih struktura novim procesima na Balkanu, posebno u trenutku kada Evropa prolazi kroz duboku krizu identiteta, liberalni poredak slabi, a geopolitika ponovo dobija civilizacijsku dimenziju.
Treća dimenzija jeste pokušaj Zapada da kroz „mekšu diplomatiju“ očuva uticaj u BiH nakon vrlo konfliktnog Šmitovog mandata.
Jer Šmit je iza sebe ostavio duboke političke podjele, otvoreni sukob sa Republikom Srpskom i ozbiljno pitanje legitimiteta OHR-a.
Zato bi novi visoki predstavnik mogao imati zadatak da smanji političke tenzije, stabilizuje odnose, ali istovremeno očuva zapadni geopolitički uticaj.
Da li se OHR mijenja ili samo mijenja lice?
To je vjerovatno ključno pitanje.
Jer, bez obzira na ime novog visokog predstavnika, suštinsko pitanje ostaje isto: da li BiH ulazi u fazu stvarnog unutrašnjeg političkog dogovora ili ostaje prostor međunarodnog protektorata.
Upravo zato nije slučajno što se istovremeno govori o zatvaranju OHR, jačanju američkog ekonomskog angažmana, energetskim koridorima i novoj geopolitici Balkana.
Sve to pokazuje da međunarodna zajednica možda mijenja metode, ali ne i interes za BiH.
Zato pitanje novog visokog predstavnika nije samo personalno pitanje. To je pitanje kakvu BiH Zapad želi, kakvu ulogu Balkan ima u novoj geopolitici i da li se region ponovo pretvara u prostor velikog međunarodnog nadmetanja, dakle pitanje nove faze međunarodne politike prema BiH i Balkanu.“
ISTOK
