Balkan kao prostor globalnog nadmetanja
Najnoviji izvještaj Stejt departmenta se u potpunosti uklapa u cijeli serijal tekstova na portalu ISTOK o „Istočnom pitanju u svjetlu nove geopolitike“, jer praktično pokazuje kako se istorijsko pitanje Balkana danas vraća u potpuno novom obliku — kroz energetiku, infrastrukturu, ekonomiju i sukob velikih sila.
Šta to znači za Balkan?
Nekada je Istočno pitanje bilo pitanje raspada Osmanskog carstva, kontrole Balkana, pristupa toplim morima i ravnoteže između Rusije, Britanije, Austro-Ugarske i drugih evropskih sila. Danas više nema Osmanskog carstva, ali Balkan ponovo postaje prostor geopolitičkog nadmetanja između SAD, Rusije, Kine, EU i regionalnih sila.
Upravo zato je ovaj američki dokument veoma važan. On otvoreno pokazuje da Vašington Zapadni Balkan više ne posmatra samo kroz bezbjednost i NATO, nego prije svega kroz energetiku, saobraćajne koridore, tržišta i strateške investicije.
Drugim riječima, Balkan ponovo postaje prostor kroz koji prolaze ključni geopolitički pravci.
Posebno je zanimljivo što SAD direktno pominju Jadransko-jonski koridor, Koridor VIII, Južnu interkonekciju, energetsku infrastrukturu i povezivanje regiona sa evropskim tržištima.
To praktično znači da Amerika pokušava da preko gasovoda, luka, autoputeva, energetskih mreža i digitalne infrastrukture učvrsti svoj dugoročni uticaj na Balkanu. To je savremena verzija geopolitike.
Umjesto nekadašnje borbe za moreuze, željeznice, luke i trgovačke puteve, danas se vodi borba za gasne koridore, LNG terminale, elektroenergetske mreže, telekomunikacije i logističke pravce.
Posebno je važan dio u kojem Amerika otvoreno govori o smanjivanju ruskog i kineskog uticaja. To pokazuje da Balkan više nije periferija Evrope, nego prostor novog globalnog nadmetanja.Na ruske i kineske ambicije, Amerika odgovara ekonomskim ulaskom, infrastrukturom, energetskim projektima i strateškim partnerstvima.
Upravo zato je posebno važna Južna interkonekcija. To nije samo gasovod. To je geopolitički projekat, pokušaj smanjenja zavisnosti od ruskog gasa i vezivanje BiH i regiona za zapadne energetske tokove.
Isto važi i za Jadransko-jonski koridor i druge pravce koje SAD pominju.
Kada se sve to poveže sa ratom u Ukrajini, krizom odnosa Evrope i Rusije, usponom Kine i mogućom promjenom američke politike pod Trampom, postaje jasno da Balkan ulazi u novu fazu Istočnog pitanja. U tom smislu, ovaj dokument Stejt departmenta praktično potvrđuje glavnu tezu našeg serijala da Istočno pitanje nije nestalo — nego je promijenilo oblik.
ISTOK
