Balkan između Jadrana i Srbije: Kuda vodi saobraćajna geopolitika Republike Srpske?
U vremenu nove geopolitike infrastruktura više nije samo pitanje razvoja i ekonomije, nego i pitanje strateškog usmjerenja država i regiona. Autoputevi, energetski koridori i luke danas predstavljaju instrumente političkog i geopolitičkog povezivanja, a upravo se na Balkanu to posebno jasno vidi.
Republika Srpska u posljednje vrijeme snažno promoviše projekat autoputa Banja Luka – Mlinište, koji bi dalje vodio prema Splitu i Jadranu. Taj pravac vlast predstavlja kao strateški izlaz Srpske prema Evropskoj uniji, turizmu i mediteranskim koridorima. U političkom smislu, riječ je o projektu koji Srpsku snažnije povezuje sa hrvatskom obalom, evropskim tržištem i jadranskim saobraćajnim pravcima.
Međutim, paralelno sa tim projektom gotovo da stagnira priča o autoputu prema Srbiji preko Bijeljine, iako je upravo Srbija najvažniji ekonomski i politički partner Republike Srpske. Veza Banja Luka – Bijeljina – Beograd godinama se pominje kao ključni istočni koridor, ali bez ozbiljnije dinamike realizacije.
I dok Srbija intenzivno ispunjava svoj dio posla i završava dionicu preko Kuzmina za Bijeljinu, preuzimajući i dio autoputa unutar Republike Srpske, ovdašnja vlast po tom pitanju ništa ne radi. U isto vrijeme se najavljuje projekat autoputa koji treba da poveže Banja Luku sa Splitom, preko Mliništa. Da li je u pitanju pritisak Amerikanaca koji imaju svoje strateške interese u ovom dijelu regiona, posebno nakon posjete Donalda Trampa Juniora Banja Luci?
To otvara pitanje da li Republika Srpska postepeno mijenja svoje geopolitičke prioritete.
Autoput prema Splitu nesumnjivo ima ekonomsku logiku, povezuje Srpsku sa Jadranom,, otvara turističke i trgovačke mogućnosti i uklapa se u evropske infrastrukturne planove.
Ali istovremeno, zanemarivanje pravca prema Srbiji može imati dugoročne posljedice, slabiju ekonomsku integraciju sa Srbijom, sporiji razvoj istočnog dijela Republike Srpske i smanjenje regionalne povezanosti unutar srpskog prostora.
U novim geopolitičkim odnosima Balkan postaje prostor ukrštanja različitih interesa, evropskih koridora, američkog energetskog uticaja preko Jadrana, kineskog „Puta svile“ i tradicionalnih regionalnih veza sa Srbijom.
Upravo zato pitanje autoputeva više nije samo tehničko pitanje saobraćaja, nego pitanje budućeg pravca razvoja Republike Srpske.
Jedni smatraju da povezivanje sa Jadranom i EU predstavlja razvojnu šansu i modernizaciju infrastrukture. Drugi upozoravaju da bi zanemarivanje pravca prema Srbiji dugoročno moglo oslabiti prirodne ekonomske i nacionalne veze Srpske sa Beogradom i centralnim Balkanom.
Zbog toga se danas sve više postavlja pitanje: da li Republika Srpska vodi uravnoteženu geopolitiku infrastrukture ili se pod pritiskom novih regionalnih procesa postepeno preusmjerava prema jadranskim i zapadnim koridorima?
ISTOK
