Radev, bivši predsjednik Bugarske, šokirao je nedavno javnost kada je podnio ostavku na funkciju šefa države, a sve sa jednim ciljem da preuzme izvršnu vlast predvodeći novu koaliciju.
Sudeći prema dostupnim podacima, Radev je odnio ubjedljivu pobjedu, a njegov dolazak na premijersko mjesto prijeti da promijeni geopolitičku sliku Balkana.
Rumen Radev je jedna od najuticajnijih i najkontroverznijih figura u bugarskoj politici posljednje decenije. Nakon tek završenih parlamentarnih izbora na kojima je njegova nova lista Progresivna Bugarska ostvarila značajan rezultat, oči Brisela, Moskve i komšiluka ponovo su uprte u Sofiju.
Ko je Rumen Radev
Radev nije “klasičan” političar. Njegov put do vrha bio je brz i prilično netipičan:
Vojna karijera: Prije ulaska u politiku bio je general-major i komandant bugarskog Ratnog vazduhoplovstva. Školovan je na američkom vazduhoplovnom ratnom koledžu (Maxwell AFB), ali je ostao upamćen po tome što je lično pilotirao sovjetskim MiG-ovima na aeromitinzima.
Predsjednički mandati: Prvi put je izabran za predsjednika 2016. godine uz podršku socijalista, a reizabran je 2021. godine.
Ideološki profil: On je “pragmatični nacionalista”. Iako zvanično podržava članstvo Bugarske u EU i NATO, često kritikuje politiku Brisela, protivi se slanju oružja Ukrajini i zalaže se za blaži stav prema Rusiji.
EU i NATO strahuju od “novog Orbana”
U Briselu se na Radeva gleda sa velikom dozom opreza. Analitičari ga često nazivaju “Orban-lite” (umjerenija verzija mađarskog lidera).
Skepticizam prema sankcijama: Radev je prijetio vetom na sankcije ruskom nuklearnom sektoru (Rosatom) jer Bugarska zavisi od ruskog nuklearnog goriva.
Kočnica za Ukrajinu: Njegova pobjeda vjerovatno znači prekid direktne vojne pomoći Ukrajini iz bugarskih fabrika namjenske industrije, što je ozbiljan udarac jer je Bugarska jedan od ključnih proizvođača sovjetske municije u Evropi.
Evrozona: Radev je izražavao sumnju u brzinu uvođenja evra.
Rusija dobija “prijatelja” u srcu Balkana
Moskva, sa druge strane, Radeva vidi kao glas razuma unutar “neprijateljskog” NATO bloka.
Energetika: Radev se zalaže za očuvanje energetskih veza sa Rusijom, posebno kroz gasovod Turski tok, koji ruski gas doprema do Centralne Evrope.
Diplomatski kanal: Pozivi na pregovore umjesto rata čine ga korisnim partnerom za Kremlj u pokušaju da se razbije jedinstvo EU po pitanju podrške Kijevu.
Šta čeka Balkan
Za Balkan, Radev predstavlja povratak ka politički stabilnijoj, ali i zatvorenijoj Bugarskoj.
Najviše razloga za zabrinutost ima Sjeverna Makedonija. Radev insistira na ustavnim promjenama u Skoplju i priznavanju bugarske manjine prije bilo kakvog daljeg napretka Sjeverne Makedonije ka EU. Njegova pobjeda vjerovatno znači da “bugarski veto” ostaje čvrsto na snazi.
Bugarska pod novim premijerom neće napustiti EU ili NATO, ali će unutar tih organizacija djelovati kao “unutrašnja opozicija”, slično Mađarskoj i Slovačkoj, stavljajući nacionalne interese i specifične odnose sa Rusijom ispred zajedničke evropske politike, piše Blic.
