Kozarački ovčar od odbačene vune pravi biznis koji čisti cijelo Gacko

Opština Gacko prva je lokalna zajednica u Bosni i Hercegovini koja je odlučila stati u kraj odbacivanju ovčije vune, potpisavši sporazum sa farmom „Kozarsko polje“ vlasnika Denijala Mujkanovića.

Zahvaljujući originalnoj metodi ovog kozaračkog ovčara, vuna koja se decenijama ne otkupljuje i guši prirodu, biće transformisana u visokokvalitetno organsko peletirano đubrivo.

Saša Slijepčević, direktor Javnog komunalnog preduzeća „Komus“ iz Gacka, presretan je što je njegova opština, poznata kao izrazito ovčarski kraj, pronašla rješenje za tone odbačene vune.

– Samo da se riješimo otpada bilo bi odlično, a kamoli da iz toga izvučemo korist, ističe Slijepčević, napominjući da se u Gacku trenutno uzgaja između 11 i 12 hiljada ovaca.

Svi na dobitku

Iako je broj ovaca nekada bio petostruko veći, problem vune danas je izraženiji nego prije rata jer više ne postoji organizovan izvoz niti domaća tekstilna industrija. Vuna, nekadašnji vrijedni resurs, danas završava kao smeće na livadama.

– Želimo razvijati opštinu kao turistički brend i centar seoskog turizma. Međutim, bačena vuna koja se u prirodi teško raspada je ruglo koje kvari taj potencijal. Zabrana izvoza sirove vune dovela je do toga da su livade, potoci i šume postali divlje deponije, objašnjava Slijepčević.

Opština Gacko je u ovaj projekat ušla planski. Kako bi motivisali stočare, uveli su pravilo da je predaja vune uslov za isplatu opštinskih premija. Zauzvrat, opština im plaća 40 feninga po ostriženoj ovci.

Do ljeta, kada počinje sezona striženja, iz Istočne Hercegovine put Kozarca će krenuti kamioni sa oko 40 tona sirove vune.
Zauzvrat će opština Gacko od firme Denijala Mujkanovića dobiti dio finalnog proizvoda: peletiranog đubriva.

Inovacija iz nužde

Denijal Mujkanović, čiji je primarni biznis prodaja ovčijeg mesa, na ideju o iskorištavanju vune je došao iz vlastite muke. Sa stadom od 150 ovaca, i sam je bio zatrpan vunom koju niko nije htio.

– Prva pomisao mi je bila čisto ekološka. Bio sam zatrpan vunom u svojoj farmi u Kozarcu i nisam znao šta ću sa njom. Vidio sam da je svugdje isti problem. Bilo ko ko hoda našim pašnjacima, našim planinama, ne može da ne primijeti da se vuna baca. A vuna se u prirodi teško raspada tako da ruglo traje jako dugo, kaže Mujkanović.

Prvo je planirao da od vune pravi pelet za grijanje, ali nije išlo. Onda je došao do informacija da se od nje može praviti bio gnojivo.

Njegov put do finalnog proizvoda organskog peletiranog đubriva od vune, koji je nazvao „Štaba“, nije bio lagan.

– Profesionalne mašine u Njemačkoj bile su preskupe. Počeo sam samostalno inovirati i prepravljati stare mašine dok nisam dobio ono što mi treba, objašnjava ovaj poduzetni poljoprivrednik.

U peletiranom gnojivu nema apsolutno nikakvih dodataka. Kada pokupi vunu, suši je i zagrijava na temperaturi na kojoj sve bakterije budu eliminisane. Onda je mašinom melje na 5 milimetara.

Analiza Federalnog agropedološkog zavoda potvrdila je visok kvalitet proizvoda koji je potpuno prirodan.

– Đubrivo sam prvo testirao na sebi, to jest na svom vrtu i voćnjaku. Ispostavilo se odličnim. Osim što hrani zemlju i daje veće prihode, ovo gnojivo je i prirodni lijek za nametnike. Puževi i druge štetočine bježe od ovog peletiranog gnojiva, kazao je Mujkanović.

Mujkanović je stupio u kontakt sa poljoprivrednim zadrugama u BiH. Njegovo đubrivo se već može kupiti u jačim trgovačkim centrima.

Već izvozi đubrivo u Srbiju i Crnu Goru, a ostvario je saradnju i sa Poljoprivrednim fakultetom u Sarajevu.

Iako je saradnja sa Gackom pilot-projekat, on se nada da će i druge opštine, poput Travnika, prepoznati ovaj model.

Procjenjuje se da se u BiH godišnje odbaci oko 3,5 miliona kilograma vune, koja bi umjesto kao teret mogala kao vrijedni resurs za poljoprivrednike.

– Mi bismo možda čak i platili samo da se riješimo tog otpada, a činjenica da neko od toga pravi korist i da ćemo mi dobiti đubrivo, čini ovaj posao savršenim, zaključuje Slijepčević iz opštine Gacko.

Oslobođenje