Ishod rata u Ukrajini – da li će Putin zažaliti?!

Iako se sve češće govori o okončanju rat u Ukrajini, njegov kraj se još uvijek ne nazire. Šta se može očekivati o njegovom ishodu i kako tumačiti navodnu izjavu kineskog predsjednika Si Đipinga američkom predsjedniku Donaldu Trampu da bi ruski predsednik Vladimir Putin mogao na kraju da zažali zbog invazije na Ukrajinu?

Ishod rata u Ukrajini: Zamrznuti sukob ili nova podjela Evrope?

Rat u Ukrajini ušao je u fazu u kojoj se sve manje govori o brzoj pobjedi jedne strane, a sve više o dugoročnim posljedicama za Evropu i svjetski poredak. Nakon godina sukoba postaje jasno da ovaj rat više nije samo regionalni konflikt između Rusije i Ukrajine, nego centralna geopolitička tačka sukoba između Rusije i kolektivnog Zapada.

Iako se na početku rata vjerovalo da će sankcije, vojna pomoć i međunarodni pritisci brzo oslabiti Rusiju, pokazalo se da je sukob prerastao u dugotrajni rat iscrpljivanja. Rusija je uspjela da stabilizuje ekonomiju, preusmjeri trgovinu prema Aziji i poveća vojnu proizvodnju, dok je Ukrajina ostala snažno zavisna od zapadne finansijske i vojne pomoći.

Istovremeno, Evropa je platila visoku cijenu rata kroz energetsku krizu, rast cijena, usporavanje industrije i političke podjele unutar EU. Posebno je Njemačka izgubila dio svoje nekadašnje ekonomske prednosti nakon prekida jeftinog energetskog povezivanja sa Rusijom. Zbog toga se u dijelu evropskih političkih i poslovnih krugova sve češće postavlja pitanje da li Evropa dugoročno može izdržati politiku potpunog prekida odnosa sa Moskvom.

Sa druge strane, SAD rat posmatraju mnogo šire — kao pitanje globalnog balansa moći i slabljenja Rusije prije potencijalnog većeg sukoba sa Kinom. Međutim, dolaskom Donalda Trampa i promjenama unutar američke politike sve više jača ideja da Vašington ne želi beskonačno finansirati evropski rat, posebno ukoliko to slabi američku ekonomiju i fokus prema Pacifiku.

Zbog toga se danas kao najrealniji scenario sve češće pominje „zamrznuti sukob“. To bi značilo prekid velikih ofanziva, faktičku podjelu teritorija, dugotrajnu militarizaciju granice i odsustvo pravog mirovnog sporazuma. Takav scenario podsjećao bi na Koreju nakon 1953, Kipar ili neke ranije evropske podjele tokom Hladnog rata.

Ukrajina bi vjerovatno nastavila da postoji kao snažno militarizovana država oslonjena na Zapad, dok bi Rusija zadržala kontrolu nad dijelovima teritorija koje trenutno drži. Time bi Evropa praktično dobila novu geopolitičku granicu između Istoka i Zapada.

Međutim, posljedice rata vjerovatno će biti mnogo dublje od samih teritorijalnih pitanja. Rat u Ukrajini već je promijenio evropsku energetsku mapu, vojnu politiku NATO-a, odnose EU i SAD i globalnu ekonomiju. Istovremeno je ubrzao stvaranje multipolarnog svijeta i jačanjem zemalja koje sve manje prihvataju zapadnu dominaciju.

U tom smislu, rat u Ukrajini možda nije samo sukob oko teritorije, nego početak nove epohe međunarodnih odnosa. Zbog toga se danas sve više govori da je rat u Ukrajini zapravo označio kraj perioda poslije Hladnog rata i početak nove geopolitičke ere.

Kineski pogled

Pomenuta izjava, ako je autentično prenesena, veoma je zanimljiva jer pokazuje da Kina podržava Rusiju samo do granice kineskih interesa, a ne iz nekog trajnog civilizacijskog ili ideološkog savezništva.

Bez obzira na tu izjavu, Kina rat u Ukrajini nikada nije posmatrala potpuno isto kao Rusija. Dok je za Moskvu je to uvijek bilo bezbjednosno, istorijsko, identitetsko i geopolitičko pitanje, za Peking je to prije svega pitanje globalnog balansa moći, odnosa sa SAD, trgovinskih ruta i stabilnosti svjetske ekonomije.

Zato Kina od početka vodi veoma opreznu politiku, nije osudila Rusiju, nije joj uvela sankcije, ekonomski joj pomaže, ali istovremeno izbjegava otvoreni vojni savez sa Moskvom.

Kina zapravo koristi rat da oslabi Zapadnu koncentraciju prema Pacifiku, kupuje jeftine ruske energente, jača juan i povećava svoj uticaj u Evroaziji.

Međutim, dug rat Kini istovremeno pravi i ozbiljne probleme, jer usporava evropsku ekonomiju, remeti trgovinu, destabilizuje tržišta i pojačava američko vojno prisustvo u Aziji.

U tom kontekstu Si vjerovatno šalje nekoliko poruka Rusiji. Prva je da Rusija ne smije previše oslabiti kroz dugotrajni rat. Jer Kina ne želi raspad Rusije, haos u Evroaziji, niti potpuno zavisnu i iscrpljenu Rusiju koja bi postala kineski teret.

Druga poruka je još važnija. Moskva je možda potcijenila dugoročne posljedice rata. Iako Rusija vojno drži inicijativu na određenim frontovima, ona je izgubila veliki dio evropskog tržišta, dugoročno se vezala za kinesku ekonomiju i postala znatno zavisnija od Pekinga nego prije 2022. To Kini objektivno odgovara. Drugim riječima, Kina ne želi ruski poraz, ali joj odgovara ruska zavisnost.

Treća dimenzija je Tramp. Ako Kina zaista tokom Trampove posjete govori o mogućem ruskom „kajanju“, to može biti i pokušaj Pekinga da pokaže Vašingtonu kako nije bezrezervno na ruskoj strani, ostavi prostor za pregovore sa SAD i predstavi sebe kao racionalnog globalnog igrača.

Kina danas vodi veoma pragmatičnu imperijalnu politiku u kojoj ona nema sentimentalne saveznike, nema ideološke blokove kao u Hladnom ratu, nego prije svega balans interesa. Zato se može reći da Rusija rat vidi egzistencijalno, dok ga Kina vidi geopolitički. I upravo tu nastaje razlika između Moskve i Pekinga.

Na dubljem nivou, Kina vjerovatno smatra da je rat ubrzao slabljenje Evrope, zavisnost Rusije od Kine i kraj američkog unipolarnog svijeta. Ali istovremeno ne želi da sukob traje toliko dugo da destabilizuje cijelu Evroaziju i ugrozi kineski ekonomski model zasnovan na globalnoj trgovini.

ISTOK