Strateško izbacivanje Rusa iz Balkana – šta su posljedice?
Nakon sankcija koje su SAD uvele NIS-u koji je u većinskom ruskom vlasništvu, epilog kojem svjedočimo je potpuno i strateško ukljanjanje ruskih interesa sa Balkana, konkretno iz Srbije. Šta su posljedice?
Nikada u istoriji srpskog naroda nije bilo dobro kada je ruski uticaj na Balkanu slabio ili bio marginalizovan, odnosno kada su Srbi bili isključivo pod sferom zapadnog ineteresa. Iako taj uticaj nije ni bio previše izražen, nakon potpunog ruskog izbacivanja iz NIS-a, Srbija je stavljena u potpunu energetske zavisnost od Zapada, prije svega Hrvatske. Interesantno je da predsjednik Srbije to predstavlja kao svoj diplomatski uspjeh.
„Prvog radnog dana ove godine, 5. januara, Naftna industrija Srbije (NIS) moći će platiti 85.000 tona nafte kako bi iz Omišlja naftovodom Janaf bila odmah dopremljena rafineriji u Srbiji, izjavio je u četvrtak srbijanski predsjednik Aleksandar Vučić, nakon što je dan ranije američka administracija odobrila licencu NIS-u.“
Administracija u Vašingtonu produžila je operativnu licencu za rad NIS-a do 23. januara, do kada bi mogli biti završeni pregovori „Gazproma“ s mađarskim MOL-om o kupovini ruskog većinskog udjela, koji je Uredu za kontrolu strane imovine (OFAC) američkog Ministarstva finansija bio ključni razlog za uvođenje sankcija.
I Janaf je u srijedu naveče objavio kako je odmah spreman započeti snabdijevanje naftom rafinerije u Pančevu u Srbiji, jer Janafu licenca omogućava nastavak transporta neruske nafte Naftnoj industriji Srbije (NIS). Iz Janafa su saopštili da su u potpunosti spremni „odmah osigurati nesmetan transport i snabdijevanje rafinerije u Pančevu sirovom naftom“.
Tako je SAD uspjela da u potpunosti ukloni Ruse iz sfere uticaja na ovom prostoru, a Srbija se stavila u direktnu energetsku zavisnost od zapadnih izvora. Već duže vrijeme su pojedini analitičari isticali interesnu povezanost Vučića i Plenkovića u poslovima oko nafte, što je Sbija uporno demantovala. U isto vrijeme su za javnost spinovane poruke netrpeljivosti i neslaganja, ali je očigledno iza svega drugi interes. Kada se sva prašina slegne pokazaće se da strateško povlačenje Rusa znači da je cijeli ovaj prostor pod potpunom ineteresnom dominacijom Zapada. Da se više ne lažemo.
Spasavanje autonomnih srpskih interesa
Slična sudbina je zadesila i EU i nakon što su presječeni svi tokovi gasa prema Evropi, istoj se isporučuje duplo skuplji američki gas. Ekonomske posljedice za EU su vidljive. Od nekada izbalansirane snage BDP-a EU i SAD, danas je ekonomija SAD duplo jača.
Tako se pokazalo da suverentitet i sopstvene interese nisu u stanju da odbrane ni mnogo jače države od Srbije, kao Njemačka i Francuska. Ali je njihova pozicija značajno drugačija, za razliku od Srbije koja je enklava u NATO okruženju i sa jednom lošom unutrašnjom politikom opterećenom korupcijom i nedemokratskim trendovima.
Biće potrebna velika vještina da se koliko-toliko, u sve nepovoljnijem okruženju, srpski narod politički pozicionira i sačuva neki stepen autonomije i odbrane sopstvenih interesa. Jer pomenuti procesi će se izvjesno odraziti i na poziciju Republike Srpske u BiH.
ISTOK
