Evo zašto dijaspora masovno dolazi u BiH da se razvede
Uloge partnera u porodici i očekivanja od braka značajno mijenjaju.
U Bosni i Hercegovini brak više nije garancija doživotne zajednice. Dok se broj sklopljenih brakova postepeno smanjuje, razvodi rastu, što pokazuje da se društvene vrijednosti, uloge partnera u porodici i očekivanja od braka značajno mijenjaju.
Prema podacima Agencije za statistiku BiH, u 2024. godini zabilježeno je oko 15.804 sklopljena braka, dok je broj razvoda iznosio 2.238. U prvih šest mjeseci 2025. godine sklopljeno je 6.129 brakova, a razvedeno 1.009. Iako se radi o blagom padu u odnosu na prethodnu godinu, odnos razvoda prema ukupnom broju brakova i dalje ostaje visok.
Trendovi pokazuju da brakovi sve češće bivaju odgođeni ili uopšte ne sklapanju, dok razvodi pogađaju i parove u četrdesetim godinama, ali i mlade bračne parove, ponekad čak i nakon manje od godinu dana zajedničkog života. Prosječno trajanje braka prije razvoda kreće se oko 11 do 13 godina.
Minimalna emotivna šteta
„Porast broja razvoda nije vidljiv samo u statističkim izvještajima već i u praksi onih koji se profesionalno bave porodičnim pravom. Iz godine u godinu sve je više bračnih parova koji nam se obraćaju za pravnu pomoć u razvodu. Nastojimo, gdje god je to moguće, pomoći supružnicima i kroz procese mirenja“, kaže Božana Cvijić, advokatske kancelarije i šef parničnog odjeljenja.
Prema njenim riječima, takav interdisciplinarni pristup može doprinijeti da se neki brakovi ipak spase, ili da se barem razvod provede na civilizovan način uz minimalnu emotivnu štetu po djecu i supružnike.
„Iskustvo ovog pravnog tima svjedoči da iza brojki o rastućim razvodima stoje stvarni ljudi i porodice, te da svaki slučaj nosi svoju težinu i izazove“, naglasila je Cvijić.
Sociolozi su mišljenja da glavni razlozi razvoda u BiH jasno pokazuju složenost modernih brakova. Promjene u društvenim vrijednostima su jedan od ključnih faktora. Uloge u porodici su se mijenjale, posebno uloga žene koja danas ima veću društvenu i ekonomsku nezavisnost. Ova promjena smanjuje toleranciju na nezadovoljavajuće odnose i potiče partnere da prekinu brak kada nisu sretni.
Ekonomija i finansijski pritisci takođe igraju veliku ulogu. Nezaposlenost, niska primanja i opšta ekonomska nesigurnost često izazivaju sukobe među supružnicima, a finansijski stres se sve češće navodi kao jedan od glavnih razloga za raskid braka.
Gubitak emocionalne povezanosti
Nevjera i gubitak emocionalne povezanosti takođe su česti uzroci razvoda. Dugotrajni konflikti i neslaganja među partnerima, posebno kada komunikacija i međusobno razumijevanje ne funkcionišu, često dovode do prekida zajednice.
Zanimljiv je i fenomen dijaspore. Neki građani BiH koji žive u inostranstvu vraćaju se u zemlju kako bi se razveli, često zbog nižih troškova razvoda u BiH u poređenju sa zapadnoevropskim državama.
Stručnjaci tvrde da pad broja brakova i rast razvoda pokazuju širu društvenu sliku. Mladi sve više odgađaju brakove, promjene u životnim prioritetima i vrijednostima utiču na odluke o osnivanju porodice, dok visoka stopa razvoda ukazuje na učestalost konflikata i smanjenje tolerancije na nezadovoljavajuće odnose. Psihosocijalni i ekonomski pritisci dodatno otežavaju stabilnost porodice i zajednice.
Iako BiH još uvijek ima nižu stopu razvoda u odnosu na mnoge evropske zemlje, činjenica da svaki treći ili četvrti brak završava razvodom jasno pokazuje da su bračni obrasci i stil života domaćih parova u promjeni. Moderni brak više nije samo formalni ugovor ili društvena norma, već zajednica koja mora odgovarati potrebama oba partnera.
(Raport) Foto: AP
