Dosta je više da jedni kose, drugi vodu nose, a treći kajmak kupe

Dosta je više da jedni kose, drugi vodu nose, a treći kajmak kupe

Cilj svake države jeste da bude razvijena i napredna. Oko toga nigdje i nikakvog spora i nedoumice nema. Ni u zvaničnoj ni u bilo kojoj drugoj politici. Svima je cilj isti.

Ali mišljenja kako doći do tog cilja skoro, obavezno su različita.

U teoriji, jedna od podjela organizacije država, jeste ona na centralizovane i decentralizovane.

U centralizovanim državama sva vlast koncentrisana je u jednom administrativnom centru i upravljanje se vrši sa tog mjesta. Nazivaju ih još i unitarnim državama.

U decentralizovanim državama u administrativnom centru, najčešće vladi, vrši se samo neophodni i najvažniji dio upravljanja državom, dok se brojni segmenti odlučivanja spuštaju na niže nivoe vlasti.

Posljednjih godina svjedoci smo da se Republika Srpska sve više centralizuje. Kao posljedicu tog procesa imamo pojavu da sve manji broj ljudi donosi odluke o životima svih građana.

Da li je to dobar put ka cilju sa početka, razvoju i napretku, povećanju standarda i boljem životu građana?

Iz lokalnih zajednica sve više se čuju vapaji da se na nekim drugim mjestima odlučuje o tome u šta će se ulagati sredstva, koja se ostvaruju eksploatacijom dobara sa područja njihovih opština i gradova. Naprimjer „Šume Republike Srpske” imaju centralni račun. Sav prihod koji se ostvari prodajom drvnih sortimenata „liježe” na taj račun. Lokalna zajednica sa koje je šuma odsječena dobije mali dio tog „kolača”, skoro zanemariv, a ostatak dobiti raspoređuje se bez njihovog uticaja.

Njima ostaju veliki problemi sa uticajem sječe na mikrolimu i sistem voda, sve češće poplave, izlomljeni i izlokani putevi, prerano ostarjeli ili invalidni radnici oštećenog zdravlja teškim fizičkim poslovima i brojni drugi problemi, dok novac od tog prirodnog bogatstva i rezultata njihovog rada odlazi u druga područja.

Ne postoji ekonomski stručnjak koji će objasniti da je dobro i profitabilno da se šuma odsječena (recimo) na Sjemeću ili Romaniji vozi na preradu u (recimo) Bijeljinu!? Umjesto da se preradi u zajednici u kojoj je posječena, pa da se proda kao gotovi, finalni proizvod, i na tom lokalu ostane višestruka korist.

Slično je i u elektroenergetskom sektoru. Svaki laik zna da hidroelektrana bitno mijenja mikrolimu područja na kome je napravljena i značajno utiče na kvalitet života i zdravlje stanovnika. A hidroelektrane su prave fabrike para. Voda dolazi, turbine se okreću, struja se prodaje. Šta biva sa parama?

Hidroelektrana u Višegradu svake godine dijeli značajne pare, a ponekad i po nekoliko miliona dobiti. Dijeli ih vanprivrednom sektoru, udruženjima građana, sportistima, kulturi… Često se desi da opština Višegrad dobije od toga samo par desetina hiljada KM, a Rogatica ni jedne jedine marke. Nijedan sportski kolektiv od njih dvadesetak, dok paintbol klub u tamo nekom gradu u Krajini dobije novac od vode, koja okreće turbine u Višegradu.

HE “Mesići nova” na Prači sagrađena je prije 5-6 godina. Njena izgradnja koštala je Elektroprivredu RS 10 miliona KM. Investicija je trebalo da se otplati za 5, a otplatila se za 3 godine. Kuda odlaze milioni dobiti koje ostvaruje nakon što se otplatila investicija? Je li iko od Rogatičana na čijem je područu izgrađena vidio ikad te milione? Ili neku korist od njih?

Svako ko je prolazio kroz Gacko, dok se spuštao u ovaj gradić, ugledao je scene devastiranog krajolika slične onima iz filmova kataklizme. Koliku korist Gačani, oni takozvani obični građani, imaju od „svoje” termoelektrane koja proizvodi struju, a struja se prodaje za milione KM? Desetljećima je to tako. Zašto Gacko po svom razvoju nije trenutno 3-4 opština Republike Srpske? Da su se Gačani pitali na šta će biti utrošen novac od prodaje struje, bi li bilo tako? Bi li ili ne bi, recite pošteno!

Da li se Republika Srpska ravnomjerno razvija? Da li građane iz područja na kojima se eksploatišu prirodna dobra imaju kakve velike koristi od toga? Jesu li to razvijene lokalne zajednice, sa velikim standardom građana i dobrim kvalitetom života, ili kasabice u kojima ljudi preživljavaju sa trocifrenim platicama?

Je li došlo vrijeme da se mijenja društveni odnos koji je do toga doveo i da lokalne zajednice počnu da ubiru najveći dio sredstava po osnovu prirodnih bogatstava, koja se eksploatišu sa njihovih područja, a da sami građani počnu odlučivati o tome šta je najpreče, ili knjiški rečeno – šta su prioriteti – u šta bi se taj novac trebao ulagati?

Ili tamo neko, u nekom admistrativnom centru svom od stakla, zna to bolje od njih i želi im bolje nego oni sami sebi,
dok ih gleda iz „staklenke” i helikoptera i aviona kupljenih parama satkanim od njihovog znoja?

ISTOK

CATEGORIES
Share This

COMMENTS