Festival božićnog kolača „Česnica“ održan u Gacku

Festival organizuje Kancelarija za kulturnu diplomatiju iz Beograda, na čelu sa dr Gordanom Bekčić, a Javna ustanova „Kulturno sportski centar“ Gacko bila je domaćin ovog značajnog kulturnog događaja.

Pored izložbe obrednih hljebova, posjetioci su imali priliku da pogledaju i izložbu „Žitni mlinovi“ autora, kulturologa Dimitrija Vujadinovića. Izložba se sastoji od 25 panoa sa arhivskim fotografijama koje na autentičan način prikazuju istoriju mlinarstva i njegov značaj kao dijela kulturne baštine.

O česnici, njenoj simbolici i značaju u pravoslavnoj tradiciji govorili su viši kustos, etnolog-antropolog Božana Đuzelović, koordinator za kulturu Jelena Glogovac Savić i sveštenik Saša Kojović.

Sveštenik Saša Kojović svečano je i otvorio ovu manifestaciju.

„Česnica označa čast ali i zajednicu između Boga i čovjeka. Sve što je u našem obredu pravoslavnom, poteklo je iz Svete liturgije. Tako da lomljenje hljeba sa liturgije dobilo je značaj na krsnoj slavi. Sve što svetkujemo činimo sa hljebom i vinom. U našem narodu hljeb je uvijek smatran najvećom svetinjom u kući. Naše bake i djedovi nipošto nisu dali da se komadić hljeba baci, nego je postojao obred, poljubio ga, prekrstio se i stavio ga u stranu da ga pojede nešto drugo, ali nikada  hljeb, ne daj Bože nije završavao u smeću“, rekao je Kojović.

Jelena Glogovac Savić naglasila je da se ovim Festivalom nastavlja svečarski januar u Gacku, a istovremeno počinje izložbena sezona.

„Ovo je očuvanje i promocija kulturnog nasljeđa na jedan originalan i autentičan način. Festival je pokrenut 2022. godine i od lokalnog događaja koji se organizovao samo u Beogradu prerastao  je u regionalnu manifestaciju. Ove godine izložba je putovala u 14 gradova među njima i Gacko, kao jedan od četiri grada u Republici Srpskoj“, rekla je Glogovac – Savić.

Božana Đuzelović naglasila je da joj je drago što je bila u Gacku, te smatra da nije slučajno izabrano da bude jedan od domaćina festivala.

„Hljeb je jedan od najastarijih namirnica u ljudskoj istoriji, prati čovjeka više od 10.000 godina, nastao je u trenutku kada su ljudi počeli da uzgajaju žitarice i da prave pogače pečene na kamenu. Na Balkanu hljeb ima posebno značenje, smatra se svetinjom i važnim dijelom običaja. I danas hljeb ostaje simbol života, rada i zajedništva. Časnica je obredni hljeb koji zauzima posebno mjesto u tradicionalnoj kulturi istočne Hercegovine, priprema se za Božić  a njen značaj prevazilazi samu ishranu, simbol je blagostanja, zdravlja i Božijeg blagoslova u svakom domu“, rekla je Đuzelović.

Direktor JU „Kulturno – sportski centar“ Srđa Bjelogrlić čestitao je svima na jednoj ovakvoj manifestaciji.

„Posebna zahvalnost damama iz Udruženja proizvođača gatačkog kajmaka jer prvi zaštićeni svjetski brend a da je porijeklom iz Gacka nastao je u vašim rukama. Svim damama, domaćicama koje su svojim rukama spremile česnice, svim domaćicama koje spremaju česnice za svoja ognjipta, porodice, velika zahvalnost jer koliko su domaćice čuvar porodicve toliko su i čuvar društva“, rekao je Bjelogrlić.

Postavku je dodatno obogatilo i nagrađivano Udruženje proizvođača gatačkog kajmaka, čiji su proizvodi predstavili autentično gastronomsko nasljeđe gatačkog kraja.

„Među pet gradova u Republici Srpskoj za ovaj Festival izabrano je i Gacko i zbog toga mi je posebno drago. Naše članice su se potrudile i napravile hljebove, a najvažnije u procesu izrade je da se mijese sa ljubavlju“, istakla je predsjednica Udruženja Dragana Milović.

Festival božićnog kolača „Česnica“ u Gacku protekao je u svečanoj atmosferi i ostavio snažan utisak na brojne posjetioce, potvrđujući značaj ovakvih manifestacija u očuvanju kulturne i duhovne tradicije.

Ovu manifestaciju uveličao je i Crkveni hor „Sveta Jelena Anžujska“, a svi koji su dali nemjerljiv doprinos ovom događaju dobili su i zahvalnice.

Opština Gacko