Tramp je do sada slao kontradiktorne poruke o mogućem slanju trupa u Iran. Ali, ta opcija je i dalje na stolu i navodno se razmatra sljedeće:
– Slanje specijalnih jedinica da zaplijene visoko obogaćeni uranijum, kako su rekli izvori “Blumberga”;
– Naoružavanje Kurda, a možda i drugih iranskih opozicionih grupa koje bi krenule na Teheran i pokušale da preuzmu ključne centre vlasti
– Ograničeno iskrcavanje na obale Ormuskog moreuza radi njegovog ponovnog otvaranja za trgovinu, što je od ključnog značaja za svjetski promet nafte;
– Zauzimanje ostrva Harg, sjedišta naftnog terminala koje je zaslužan za otprilike 90% iranskog izvoza sirove nafte.
Šta je Harg
Riječ je o ogoljenom krečnjačkom grebenu u sjevernom dijelu Persijskog zaliva, udaljenom oko 25 km od iranske obale prekoputa Kuvajta. Manje je od pola Menhetna, ali je ključno jer je sjedište glavnog izvoznog naftnog terminala Irana, gdje se čak oko 94% sirove nafte namijenjene inostranstvu utovaruje na supertankere, uglavnom za Kinu.
Njegov naftni terminal izgradila je američka kompanija “Aramko” tokom vladavine šaha krajem ’50-ih godina, kad su moderni tankeri postali preveliki da bi pristajali u plitkim vodama duž južne obale Irana. Umjesto toga, nafta je cjevovodima dopremana sa kopna do ostrva, gdje se utovarivala na plovila.
Na ostrvu se nalazi i gradić sa nekoliko hiljada naftnih radnika.
Ostrvo još nije pogođeno američkim i izraelskim napadima na Iran. Terminal i dalje djeluje operativno, a posljednjih dana primjećeni su tankeri koji ga posjećuju.
Šta bi SAD dobile zauzimanjem ostrva
Ali, sve se više spekuliše da je glavni cilj operacije Epski bijes zauzimanje netaknutog ostrva, čime bi Iranu uskratila mogućnost izvoza nafte, a time i finansiranje njegovih bezbjednosnih snaga, piše britanski “Telegraf”.
Time bi Tramp čvrsto stegnuo režim a da ne pošalje nijednog američkog vojnika na iransko tlo. Iako bi iranski vjerski lideri i dalje formalno ostali na vlasti, njihov manevarski prostor bio bi drastično sužen, s obzirom na to da prihodi od izvoza nafte čine skoro 40% državnog budžeta, navodi list.
– Ono što želimo da uradimo je da tako masivne iranske zalihe nafte izvučemo iz ruku terorista – rekao je za “Foks biznis” Dearod Ejdžen, savjetnik Bijele kuće.
Kontrola nad najvećim energetskim koridorom u svijetu
Zauzimanjem ostrva Harg ne samo da bi omogućilo Trampu da iz daljine vrši pritisak na mule, već bi Amerika dobila kontrolu nad najvećim pomorskim energetskim koridorom na svijetu, navodi “Telegraf”.
– Zauzimanje ostrva prekinulo bi iransku naftnu životnu liniju, ključnu za režim. S obzirom na to da je plovidba kroz Ormuski moreuz zaustavljena, Iran ionako ne može da prodaje naftu. Ali, gledano unaprijed, preuzimanje ostrva dalo bi SAD snažan adut na pregovorima, bez obzira na to koji režim bude na vlasti nakon završetka vojne operacije – rekao je “Telegrafu” Petras Katinas iz instituta RUSI.
Uništenjem ostrva – kako su predlagali neki izraelski političari – potencijalno bi se onemogućio iranski izvoz nafte na više godina, sa katastrofalnim posljedicama po globalne cijene energije. Ali, ako bi ga kontrolisao, Tramp bi mogao da vrši pritisak na postojeći režim da se povinuje ili, ukoliko tako odluči, da ga dovede do potpunog kolapsa. U tom slučaju, svaka nova vlada u Iranu morala bi da titra Vašingtonu ukoliko želi da vrati suverenitet nad izvozom nafte, navodi “Telegraf”.
“Iranska Ahilova peta”
Smješten oko 500 km zapadno od Ormuskog moreuza, Harg je istovremeno najveći adut i najveća ranjivost modernog Irana. Kao udaljeni komad zemlje od kopnenog Irana, prirodno je osjetljivo na napade.
Terminal na ostrvu djelimično je uništen u iračkom bombardovanju tokom iransko-iračkog rata ’80-ih, ali je kasnije obnovljen.
Tramp nije prvi američki lider koji je na Harg gledao kao na “iransku Ahilovu petu”. Tokom talačke krize nakon Iranske revolucije, kad su iranski radikalni studentski oteli 52 američkih diplomata, savjetnici predsjednika Džimija Kartera takođe su predlagali zauzimanje Harga, i to sa istim ciljem: da se režim liši prihoda od nafte. Harg se pominje u još jednoj neprijatnoj epizodi za SAD iz 2016, kada je 10 američkih marinaca privedeno nakon što su zalutali u iranske vode kod ostrva i potom su njima “paradirali” na državnoj televiziji.
Ostrvo štiti zastarjela odbrana
Katinas kaže da bi zauzimanje Harga zahtjevalo kopnenu operaciju. Dok Tramp zasad “djeluje nevoljno” po tom pitanju, vojni analitičari tvrde da ostrvo štite uglavnom zastarjele baterije protivvazdušnih raketa i obalski protivbrodski sistemi, koje bi zajednička američko-izraelska operacija lako mogla da savlada. A prema američkim zvaničnicima, iranska mornarica je već značajno “degradirana”, sa najmanje 30 plovila uništenih od početka napada na Iran.
– Samo ostrvo je manje od polovine Menhetna, nije snažno utvrđeno i dovoljno je izolovano da bi američki razarači i sistemi bliske PVO mogli da uspostave uverljiv odbrambeni perimetar daleko od obale – rekao je “Telegrafu” Jan Bremer, politički konsultant.
Šta je sa Kinom?
Američka kontrola nad Hargom takođe bi povećala uticaj SAD na Kinu, koja godinama ignoriše međunarodne sankcije na kupovinu iranske nafte i trenutno kupuje više od 80% ukupnog izvoza.
– Ako bi SAD kontrolisale Persijski zaliv, odakle Kina uvozi oko polovinu svoje nafte i trećinu gasa, to bi bila strateška katastrofa za Peking – rekao je u postu na “X” profesor Gaj Laron sa Jeverejskoj Univerziteta u Jerusalimu.
