U BiH cijena goriva kao u EU, a plate nam 3 puta maanje
Dok cijene goriva u Republici Srpskoj nezaustavljivo rastu i sve više se približavaju cijena u daleko bogatijim zemljama Evrope, to se nikako ne može reći i za ovdašnje plate.
Tako se sve češće dešava apsurdna situacija da vozači u Srpskoj plaćaju gotovo istu cijenu dizela kao građani Švedske ili Francuske, ali sa platama koje su i nekoliko puta manje.
Prije sukoba na Bliskom istoku litar dizela na pumpama u Srpskoj u prosjeku je koštao oko 2,30 KM. Danas je na većini pumpi premašio 3 marke. To znači da su vozači u kratkom periodu dobili još jedan ozbiljan udar na kućni budžet.
Rast cijena goriva zabilježen je i u brojnim evropskim zemljama, ali poređenje pokazuje da razlika u primanjima čini ogromnu razliku u tome koliko gorivo zaista opterećuje građane.
U Švajcarskoj, jednoj od najbogatijih država Evrope, litar dizela trenutno košta između 1,88 i 1,98 švajcarskih franaka, odnosno oko 3,8 do 4 KM. Na autoputevima gorivo prelazi i dva franka, što je oko 4,5 KM po litru. Iako je cijena visoka, prosječna primanja su neuporedivo veća.
Medijalna bruto plata za puno radno vrijeme iznosi više od 7.000 franaka, odnosno oko 14.700 KM, dok visokoobrazovani stručnjaci često zarađuju i oko 10.000 franaka ili oko 21.000 KM mjesečno.
U Švedskoj dizel trenutno košta gotovo 22 krune, odnosno oko 4 KM po litru, dok je benzin oko 18 kruna ili oko tri marke. Međutim, prosječna plata u toj zemlji kreće se između 3.800 i 4.500 evra, odnosno između 7.400 i skoro 8.800 KM mjesečno.
U Francuskoj je litar dizela prije dešavanja na Bliskom istoku koštao između 1,6 i 1,7 evra (oko 3,13 do 3,33 KM), dok je sada dostigao oko dva evra, odnosno oko 3,9 KM. Prosječna neto plata u toj zemlji iznosi 2.587 evra, odnosno nešto više od 5.000 KM.
Kada se pogleda region, cijene goriva su nešto niže nego u zapadnoj Evropi, ali su i dalje značajan izdatak za građane.
U Hrvatskoj se cijene mijenjaju na svake dvije sedmice, a Vlada je zbog globalnih kretanja na tržištu ograničila maksimalne cijene. Benzin Eurosuper 95 košta između 1,50 i 1,66 evra (oko 2,93 do 3,25 KM), dok je dizel između 1,55 i 1,89 evra po litru (oko 3,03 do 3,70 KM). Prosječna plata u Hrvatskoj iznosi oko 1.456 evra, odnosno nešto više od 2.800 KM.
U Srbiji je dizel oko 1,73 evra (oko 3,38 KM), a benzin oko 1,57 evra po litru (oko 3,07 KM), dok je prosječna plata oko 124.000 dinara ili približno 2.060 KM. U Crnoj Gori dizel trenutno košta oko 1,50 evra (oko 2,93 KM), dok je benzin oko 1,47 evra (oko 2,87 KM). U Sloveniji je dizel oko 1,53 evra po litru (oko 2,98 KM), a benzin oko 1,47 evra (oko 2,8 KM), dok prosječna plata iznosi oko 1.769 evra, odnosno oko 3.449 KM.
Kada se sve to uporedi sa Republikom Srpskom, slika postaje znatno drugačija. Prosječna plata u Srpskoj u januaru ove godine iznosila je 1.593 KM, što je višestruko manje od plata u zapadnoevropskim zemljama, ali i značajno niže nego u pojedinim državama regiona.
Upravo zato rast cijena goriva ovdje ima mnogo teže posljedice po standard građana. Dok vozači u razvijenim zemljama plaćaju skuplje gorivo, njihova primanja omogućavaju da taj trošak bude znatno lakše podnošljiv.
U Srpskoj je situacija drugačija. Cijena dizela se sve više približava evropskim nivoima, dok plate ostaju daleko ispod evropskih. To u praksi znači da prosječan radnik mora izdvojiti mnogo veći dio svoje zarade za gorivo nego vozač u bogatijim državama.
Zbog toga se među građanima sve češće čuje pitanje kako je moguće da su cijene gotovo evropske, dok su plate i dalje balkanske. Ako se trend rasta nastavi, mnogi strahuju da će vožnja automobila za veliki broj građana uskoro postati luksuz koji će sve teže moći priuštiti.
Podsjećamo, Republička tržišna inspekcija protekle sedmice obavila je 130 kontrola formiranja cijena goriva. U 55 slučajeva utvrđeno je da se trgovci nisu pridržavali propisanih marži i izrečene su kazne u iznosu od 825.000 KM.
